{"id":640,"date":"2025-09-29T16:21:30","date_gmt":"2025-09-29T15:21:30","guid":{"rendered":"https:\/\/sugarra.eus\/txuletoia\/"},"modified":"2025-10-26T11:01:41","modified_gmt":"2025-10-26T10:01:41","slug":"txuletoia","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/sugarra.eus\/eu\/txuletoia\/","title":{"rendered":"Txuletoia"},"content":{"rendered":"[et_pb_section fb_built=”1″ custom_padding_last_edited=”on|tablet” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(15,15,15,0.93)” background_image=”https:\/\/sugarra.eus\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/sugarra-017.jpg” parallax=”on” parallax_method=”off” background_blend=”multiply” positioning=”none” overflow-x=”hidden” overflow-y=”hidden” custom_margin=”0px||||false|false” custom_padding=”5em||||false|false” custom_padding_tablet=”110px||120px||false|false” custom_padding_phone=”80px||85px||false|false” animation_style=”fade” locked=”off” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”50%” width_tablet=”50%” width_phone=”90%” width_last_edited=”on|phone” animation_style=”fade” animation_delay=”500ms” animation_speed_curve=”ease” locked=”off” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_letter_spacing=”2px” header_text_align=”center” header_text_color=”#F6F3EF” header_font_size=”42px” header_line_height=”1.18em” header_3_text_align=”center” header_3_text_color=”#22150D” header_3_font_size=”42px” header_3_line_height=”1.18em” custom_margin=”||0.8em||false|false” custom_margin_tablet=”0px||39px||false|false” custom_margin_phone=”0px||30px||false|false” custom_margin_last_edited=”off|desktop” animation_style=”fade” animation_speed_curve=”ease” header_text_align_tablet=”center” header_text_align_phone=”left” header_text_align_last_edited=”on|phone” header_font_size_tablet=”42px” header_font_size_phone=”26px” header_font_size_last_edited=”on|phone” header_3_text_align_tablet=”center” header_3_text_align_phone=”left” header_3_text_align_last_edited=”on|phone” header_3_font_size_tablet=”42px” header_3_font_size_phone=”26px” header_3_font_size_last_edited=”on|phone” global_colors_info=”{}”]\n

Txuletoia<\/h1>\n[\/et_pb_text][et_pb_image src=”https:\/\/sugarra.eus\/wp-content\/uploads\/\/2025\/09\/lineas-01.svg” title_text=”lineas-01″ align=”center” align_tablet=”center” align_phone=”left” align_last_edited=”on|phone” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” max_width=”45px” module_alignment=”center” module_alignment_tablet=”center” module_alignment_phone=”left” module_alignment_last_edited=”on|phone” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_font=”Assistant||||||||” text_text_color=”#F6F3EF” text_font_size=”18px” text_line_height=”1.6em” text_orientation=”center” max_width_tablet=”530px” max_width_phone=”530px” max_width_last_edited=”on|tablet” custom_padding=”||0px||false|false” text_orientation_tablet=”center” text_orientation_phone=”left” text_orientation_last_edited=”on|phone” global_colors_info=”{}”]\n

TXULETOIA – hitz hau entzun eta bagauz desiatzen, haren ehundura eta zaporea gogoan. Askorentzat haragi mokadu gogokoena eta inoiz ez berdindua, ezta azpizunik onena eta samurrena ere. Txingarretan dagon txuletoiak badu zerbait berezia, eta dastatzean pentsamendu ia atabikoa sortzen du, eta horrek (askori) hitzez deskribatzen zaila dan gogobetetze-sentimendua sortzen dau<\/g>. Zalantzarik gabe, gaur egun gehien kotizatzen dan behi-piezaren aurrean gauz, Bilbon behintzat.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ custom_padding_last_edited=”on|phone” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” background_color=”#f6f3ef” custom_margin=”0px||0px||false|false” custom_padding=”118px||120px||false|false” custom_padding_tablet=”115px||120px||false|false” custom_padding_phone=”90px||90px||false|false” animation_style=”fade” animation_duration=”700ms” animation_delay=”500ms” animation_speed_curve=”ease” locked=”off” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” custom_margin=”0px||27px||false|false” custom_margin_tablet=”0px||45px||false|false” custom_margin_phone=”0px||45px||false|false” custom_margin_last_edited=”on|phone” custom_padding=”0px||0px||false|false” global_colors_info=”{}” width__hover_enabled=”off|desktop”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.20.2″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” header_2_font=”Marcellus|700|||||||” header_2_text_align=”center” header_2_text_color=”#2f1d13″ header_2_font_size=”42px” header_2_line_height=”1.1em” max_width_tablet=”100%” max_width_last_edited=”off|desktop” custom_margin=”||1.4em||false|false” custom_padding=”||||false|false” header_2_text_align_tablet=”center” header_2_text_align_phone=”left” header_2_text_align_last_edited=”on|phone” header_2_font_size_tablet=”55px” header_2_font_size_phone=”30px” header_2_font_size_last_edited=”on|phone” global_colors_info=”{}”]\n

Historia pixka bat<\/h2>\n[\/et_pb_text][et_pb_image src=”https:\/\/sugarra.eus\/wp-content\/uploads\/\/2025\/09\/lineas-02.svg” title_text=”lineas-02″ align=”center” align_tablet=”center” align_phone=”left” align_last_edited=”on|phone” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” max_width=”45px” module_alignment=”center” module_alignment_tablet=”center” module_alignment_phone=”left” module_alignment_last_edited=”on|phone” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_font=”Assistant||||||||” text_text_color=”#22150D” text_font_size=”18px” text_line_height=”1.6em” text_orientation=”center” max_width_tablet=”530px” max_width_phone=”530px” max_width_last_edited=”on|tablet” custom_margin=”||2em||false|false” text_orientation_tablet=”center” text_orientation_phone=”left” text_orientation_last_edited=”on|phone” global_colors_info=”{}”]\n

XVIII. mendetik aurrera, Euskal Herriko jendea txuletoiaren inguruan elkartzen zan askotan<\/strong>. Kantauri isurialdeko baserrietan eta Europako zati batean arrak zikiratzen ebezan, tamaina eta indar handiagoa izateko; izan ere, bikoteka egiten eben landa-lana, eta, negua iristean, berokuntza-lanak ere. Hala ere, hamengo baserrietan, zahartzarora iristean, idien zainketak jarraitzen zuen, baita urtebetez edo gehiagoz ere, muskulu barruko koipea metatuz eta gizenduz, inolako lanik egiten ez ebelako. Sakrifizioagaz batera, pisu irabazi horren aprobetxamendua iristen zan, eta bizkarra zan piezarik onena, preziatuena.<\/p>\n

Baina 1890etik aurrera animalien trakzioa baserrietako mekanikagatik ordezten hasi zan, nekazaritzan Industria Iraultzaren aplikazio nagusi bezala<\/strong>. Beraz, traktorea iritsi zanean, behi horiek \u00abmerkatura\u00bb atera ziran, eta ez ziran jada beharrezkoak, ezta errentagarriak ere, garai batean bezala. Orduan benetako erromesaldiak sortu ziran gaur egun oraindik ere ospea duten txuletazeleentzat: Berriz, Tolosa… eta txuletoia ezagun egin zan. Euskal gastronomiaren izarretako bat jaio zan.<\/strong><\/p>\n

Gaur egun, idiak ez dau inolako funtziorik baserrietan, eta ustiategi txikietako behiak desagertzen joan direz, esnearen ekoizpenaren globalizazioaren eta zentralizazioaren ondorioz. Orain jaten doguzan txuletoi gehienak Alemaniatik, Holandatik, Austriatik, Poloniatik… etortzen direz, eta bertan dauz Europako abeltzaintza-ustiategi gehienak. Jakina, hemen ere badekogu haragia eta kalitate handikoa, baina ez beharbeste.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text disabled_on=”on|on|off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_text_color=”#520606″ text_font_size=”14px” text_line_height=”1.6em” text_orientation=”center” max_width_tablet=”530px” max_width_phone=”530px” max_width_last_edited=”on|tablet” custom_margin=”||1em||false|false” animation_style=”fade” animation_delay=”500ms” animation_speed_curve=”ease” text_orientation_tablet=”center” text_orientation_phone=”left” text_orientation_last_edited=”on|phone” locked=”off” global_colors_info=”{}”]\n

\/ Idi bikote batek landa lanak egiten dauz baserri batean<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_image src=”https:\/\/sugarra.eus\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/sugarra.png” title_text=”sugarra” align=”center” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” height_tablet=”522px” height_phone=”120vw” height_last_edited=”off|desktop” custom_margin=”0px||0px||false|false” custom_margin_tablet=”0px||0px||false|false” custom_margin_phone=”||30px||false|false” custom_margin_last_edited=”on|tablet” custom_padding=”0px||0px||false|false” border_radii=”on|10px|10px|10px|10px” locked=”off” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_image][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ custom_padding_last_edited=”on|phone” _builder_version=”4.21.0″ _module_preset=”default” custom_margin=”0px||0px||false|false” custom_padding=”120px||120px||false|false” custom_padding_tablet=”120px||120px||false|false” custom_padding_phone=”90px||90px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”1_2,1_2″ use_custom_gutter=”on” gutter_width=”1″ make_equal=”on” module_class=”res-22-a-imgfcoversc” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” custom_margin=”0px||0px||false|false” custom_padding=”0px||0px||false|false” animation_style=”fade” animation_duration=”700ms” animation_delay=”500ms” animation_speed_curve=”ease” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″][et_pb_column type=”1_2″ _builder_version=”4.21.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”|85px|||false|false” custom_padding_tablet=”|85px|||false|false” custom_padding_phone=”|0px|||false|false” custom_padding_last_edited=”on|phone” custom_css_main_element=”margin:auto;” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” header_2_font=”Marcellus|700|||||||” header_2_text_align=”left” header_2_text_color=”#2f1d13″ header_2_font_size=”42px” header_2_line_height=”1.1em” max_width_tablet=”100%” max_width_phone=”100%” max_width_last_edited=”off|desktop” custom_margin=”||1.2em||false|false” header_2_font_size_tablet=”55px” header_2_font_size_phone=”30px” header_2_font_size_last_edited=”on|phone” global_colors_info=”{}”]\n

Txuletoia<\/h2>\n[\/et_pb_text][et_pb_image src=”https:\/\/sugarra.eus\/wp-content\/uploads\/\/2025\/09\/lineas-02.svg” title_text=”lineas-02″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” max_width=”45px” custom_margin=”0px||29px|-2px|false|false” custom_margin_tablet=”0px||29px|-2px|false|false” custom_margin_phone=”0px||||false|false” custom_margin_last_edited=”off|desktop” custom_padding=”0px||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_font=”Assistant||||||||” text_text_color=”#22150D” text_font_size=”18px” text_line_height=”1.6em” link_font=”|700|||on||||” link_text_color=”#520606″ custom_margin=”0px||42px||false|false” custom_padding=”0px||0px||false|false” global_colors_info=”{}”]\n

Behiaren bizkarrak 13 saihets dekoz eta bi zatitan bana daiteke: altua eta baxua. Horrek txuletero bezala ezagutzen dana osatzen dau. Beraz, txuletoia hezur bidezko ebaketa da, eta goialdekoa edo behekoa izan daiteke<\/strong>. Bestalde, gantz altuak muskulu barneko gantz-infiltrazio handiagoa dau, eta, beraz, zukutasun handiagoa (horregatik izan dau beti ospe handiagoa), baina, era berean, muskulu arteko gantz bidez konektatutako 3 muskulu dekoz, platerean baztertuak amaitzen dabenak. Baxuak, berriz, muskulu barneko koipea baino gutxixeago dau, eta ia ez deko gihar arteko gantzik; beraz, ia dena aprobetxatzen da.<\/p>\n

Sugarran txuletoia beste modu baten erretzen dogu: su bizian eta keagaz aldi berean. Haragia tenperatura altutan kozinatzen dogu 400 \u00baC-ko\u00a0 (erabiltzen dogun kamadoaren<\/a> barruan), geruza lodiagoa sortuz, ia karraskatsua, eta txingarraren zaporea askoz ere nabarmenagoa dauena, barrualdea gorri bizi uzten dogun bitartean. Horregatik esaten dogu beste txuletoi bat dekogula, ez gara \u00ablehiatzera\u00bb sartzen, kozinatzeko modua berpentsatu besterik ez dogu egin.<\/strong><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_code admin_label=”img size cover code” _builder_version=”4.21.0″ _module_preset=”default” custom_margin=”0px||0px||false|false” custom_padding=”0px||0px||false|false” global_colors_info=”{}”]\n